Gvarnerijeva violina u Crnoj Gori

Možda se ne razumijete u klasičnu muziku, ali sigurno ste čuli za imena dvojice najpoznatijih graditelja violina svih vremena, Giuseppe Guarneri i Antonio Stradivari. Jedna od samo 150. violina koju je napravio slavni italijanski majstor Đuzepe Gvarneri 1726. godine, nalazi se u Crnoj Gori i čuva se u sefu Radio Televizije Crne Gore.

Buran život ovog velikog majstora i duži period proveden u zatvoru stvorio je veliki razmak u godinama izrade, pa se godina proizvodnje ove violine smatra izuzetnim raritetom.

O vrijednosti ove violine je jako teško govoriti jer one veoma rijetko mijenjaju vlasnike a kad i do toga dođe kupo-prodaja se vrši u strogoj tajnosti. Postoje dva javna podatka o aukcijskoj prodaji do kojih smo došli. Na jednoj aukciji u Londonu 1982. Gvarnierieva violina dostiže cifru od 8,2 miliona dolara, dok na drugoj aukciji u Čikagu 2010. godine dostiže cijenu od čak 18 miliona dolara, čime je postala najskuplji muzički instrument na svijetu. Visoku cijenu diktira i veoma mali broj od 150 izrađenih violina ovog slavnog graditelja od kojih je danas sačuvano oko140. Primjera radi, Stradivari je za svoj život izradio oko 1000. violina od toga je danas sačuvano oko 650.

Violina koja je u posjedu RTCG izrađena je 1726. u radionici Gvarnerija del Đezua, a nju je Ivon Prnjat, žena Steva Prnjata iz Herceg Novog, prije gotovo pet decenija, ustupila Radio Titogradu uz simboličnu novčanu nadoknadu. Marta 1969. godine tadašnje Izvršno vijeće SR Crne Gore (ondašnja vlada) dodijelilo je Radio televiziji Titograd (RTVT) 110.000 dinara za otkup violine od Francuskinje Ivon Prnjat, supruge pokojnog Steva Prnjata.

Drugi izvor navodi da je nakon smrti Steva Prnjata, tadašnji direktor televizije, istaknuti revolucionar, komunista i poznati crnogorski intelektualac Miladin Perović, zainteresovao se za mogućnost da tako vrijedan antikivitet ne završi u nekom sjenovitom kutku porodične kuće, već da postane dio crnogorske državne svojine. Nakon kraćih razgovora, Ivon Prnjat je pristala da violinu proda državi; nakon što ju je cijenila 250.000, prihvatila je znatno manju cijenu - 110. 000 dinara. Udovica Steva Prnjata je imala poštovanje prema državi Crnoj Gori, željela je da violina postane dio crnogorske kulturne baštine: negdje u dokumentaciji RTCG i danas bi morao da se čuva dokument koji pokazuje da je Ivon Prnjat odbila ponudu iz inostranstva za otkup violine vrijednu čak 12.500.000 tadašnjih franaka.

Rođeni Novljanin Stevo Prnjat bio je vrlo nadareni muzičar, učenik tada nadaleko poznate Ševčikove škole u Parizu; drugovao je sa Rubištajnom, Šternom i mnogim muzičkim velikanima tog doba, prve polovine dvadesetog vijeka. Bio je vrlo cijenjen u Francuskoj, izabran je za člana žirija na tada najpoznatijem takmičarskom nadmetanju „Žak Tibo“ a bio je i direktor pariške Olimpie koja se ubraja među najpoznatije, najelitnije i najcjenjenije koncertne dvorane u svijetu.
Nije poznato od koga je i za koji novac Stevo Prnjat otkupio Gvarnerija, ali se zna da je violina stigla u Crnu Goru sredinom šezdesetih, sa mnogo drugih vrijednih umjetnina, kada se bračni par Prnjat vratio da ostatak života provede u Herceg Novom.

Ova violina je od 1969. godine u prostorijama državne televizije, u vlasništvu države Crne Gore. Samo jednom violina je iznošena iz zemlje, kada je – uz sve neophodne državne saglasnosti - poslata u Italiju, na ekspertizu kod trojice italijanskih stručnjaka koji su utvrdili i izdali sertifikat da je zaista napravljena u porodici Gvarneri, 1726. godine.

Od kada je u Crnoj Gori, pouzdano se zna da je na violini svirao čuveni violinista Branko Pajević, i prije pet godina mladi violinista Stefan Milenković u okviru Don Brankovih dana muzike na 6. Kotor Artu 2014. godine. 
2005, godine dva poznata majstora za violine iz Italije i Francuske posjetili su crnogorsku televiziju – samo da vide čuvenu violinu.

Nažalost ovo remek-djelo staro 293. godine, skriveno je od očiju javnosti a mjesto mu je u muzeju i povremeno u rukama poznatih virtuoza. - Arts Montenegro

Guarneri (latinski: Guarnerius) je ime porodice iz Cremone, koja je uz Amatije i Stradivarija tokom 17 i 18. vijeka postala slavna po izradi violina i ostalih gudačkih instrumenata. Giuseppe Guarneri rođen je 1698. u Cremoni i postao najslavniji član ove porodice. Njegove su violine dugo vremena bile zanemarivane i gotovo nezapažene, dok slavni virtuoz Niccoló Paganini nije na koncertu zasvirao na Guarnerijevoj violini. Od tada zanimanje za njegove violine raste, a neki drže da Guarnerijevi instrumenti nadmašuju Stradivarijeva. Dok violine znamenitog Antonija Stradivarija imaju tamniji i prigušeniji zvuk, Guarnerijeve se odlikuju svjetlijim i snažnijim tonom, što se tumači željom graditelja da omogući uličnim sviračima veći zvučni domet. 
Do danas je sačuvano oko 140 Gvarnerijevih violina od kojih se mnoge nalaze u vlasništvu muzeja i fondacija.

 

(dio teksta preuzet: RTCG i Analitika)


* Prenošenje i dijeljenje sadržaja sa portala Art Montenegro na druge medije (portale, sajtove, štampana izdanja...) dozvoljeno je samo uz odobrenje uredništva. Po odobrenju sadržaj je moguće dijeliti samo u cjelini, bez modifikovanja teksta uz napomenu da je sadržaj preuzet sa portala Art Montenegro i uz direktan link ka tekstu.

 

Podijeli ovaj članak
Pročitajte još
Vajar Stevan Luketić o počecima
Previous

Vajar Stevan Luketić o počecima

Leave review
O počecima, Stevan Luketić kaže: – Zakasnio sam s...
Read More
Umjetnost Marine Abramović
Next

Umjetnost Marine Abramović

Leave review
Umjetnica Marina Abramović, osporavana ili ne, jed...
Read More