"Put u Kosmos" Petra Lubarde

"Put u Kosmos" je monumentalno djelo našeg velikog slikara Petra Lubarde izrađeno 1960. u fresko-tehnici, površine od čak 100 m2, a krasi Jugoslovenski salon koji je predstavljao najveću i ujedno najreprezentativniju prostoriju palate Saveznog izvršnog vijeća (SIV) u Beogradu.

Lubarda je oslikao svoju ekspresionističku kompoziciju snažnog kolorita inspirisan ikonom Svetog Ilije koji umire i odlazi na nebo vatrenim kočijama.

Put u kosmos je okarakterisana kao „najveća jugoslovenska slika” a pored ovog remek-djela palatu krasi još šest izuzetnih djela Petra Lubarde.

Slikar i pisac Momo Kapor, 1992. godine je na zanimljiv način opisao ovo Lubardino remek-djelo:


"Znaš, kao i ostali, i ja strasno pratim televizijski Dnevnik, to je već jedna vrsta svakodnevnog rituala. Ipak, radi se o životima! I sve vreme, ja posmatram onu uzbudljivu Lubardinu sliku u pozadini, iza ovalnog stola Predsedništva. Promenilo se toliko njih za tim stolom, a čudesni odnos bele, okera i cinobera na Lubardinoj slici, ostaje i pored svega. Tačnije, oni se menjaju - a slika iza njih, mudrija od svakoga, istinitija od reči, nadživela je čak i autora. Kada god se zagledam u ritmove te slike, zaboravim o čemu ti ljudi, uopšte, pričaju. Nestao je onaj sedi, stalno nasmejani, što liči na bricu iz Konjica, i onaj debeli u majicama sa buvljaka u Solunu, i onaj uštogljeni sa brčićima... Ko bi ih sve pobrojao! A Lubardino delo sazreva, i sve je novije i lepše. Pravo čudo!" 

Zgrada Saveznog izvršnog vijeća (SIV), odnosno Palata federacije, izgrađena je za potrebe tadašnje savezne vlade. Bila je sjedište vlade SFRJ, pa SRJ, zatim Savjeta ministara državne zajednice Srbija i Crna Gora, a danas je u nadležnosti Vlade Republike Srbije.
Izgrađena je 1959. godine a svečano je otvorena 1961. godine povodom održavanja Prve konferencije šefova država i vlada Nesvrstanih zemalja u Beogradu.
Projekat za izgradnju palate osmislio je zagrebački arhitekta Vladimir Potočnjak sa svojim timom, međutim arhitekta je preminuo 1952. godine i pojekat je preuzeo arhitekta Mihailo Janković koji je odustao od toga da bude izgrađena u maniru socijalističkog realizma u korist modernističkog shvatanja arhitekture.


Ova zgrada Ima oko 65.000 m2, 744 kancelarije, 13 konferencijskih sala, šest salona i tri dvorane. U izgradnju uloženo enormnih 11,3 milijarde dinara (što je bila ogromna svota – oko 100 miliona dolara)
Ono što ostavlja bez daha i najljepši dio palate je unitrašnjost objekta kog čini 6 salona koji simbolično predstavljaju šest jugoslovenskih republika - Bosnu i Hercegovinu, Makedoniju, Srbiju, Hrvatsku, Sloveniju i Crnu Goru.

Svaka republika je imala arhitektu i poseban tim za uređenje svog salona, pa je tako makedonski salon projektovan u etnostilu, u crvenoj boji koja dominira. U crnogorskom salonu nalazi se izuzetno vrijedan mozaik koji predstavlja crnogorska brda i more, obložen je mermerom iz Crne Gore a tu je i ručno tkani tepih sa predstavom Crnogoraca u narodnim nošnjama, a slovenački je karakterističan po lusterima koji podsjećaju na stalagnite i stalagmite Postojinske jame. U bosanskom salonu lamperija je napravljena od javorovog drveta donijetog iz Bosne. U hrvatskom je čuvena freska koja asocira na dalmatinski krš Otona Glihe, hrvatskog slikara, a tu je i impresivna tapiserija Jagode Buić, sa grbovima jadranskih gradova.
Srpski salon koji je oblikovao arhitekta Ivan Antić, krase tri čudesna tepiha rađena po nacrtu Lazara Vujaklije, na kojima su motivi Kosova, centralne Srbije i Vojvodine.


Jugoslovenski salon predstavljao je najveću i ujedno najreprezentativniju prostoriju palate koji je mogao da primi dvije hiljade ljudi. Osobenost dekoracije ovog salona predstavljaju monumentalne freske: Petra Lubarde i Lazara Vujaklije, kao i triptih-mozaik Stvaranje Jugoslavije, rad Mladena Srbinovića.

Najimpresivniji u njoj je luster težak devet tona, prečnika 18 metara. Kroz njegove kristale prelama se svjetlost 4.300 sijalica.

U SIV prilikom useljenja nije moglo da uđe nijedno djelo koje nije nagrađeno i bez odluke žirija na čijem je čelu bio Peđa Milosavljević.


Ova palata posjeduje impozantnu zbirku umjetnina najvećih jugoslovenskih umjetnika kao što su - Petar Lubarda, Frano Kršinić, Risto Stijović, Matija Vuković, Branko Filipović-Filo, Đorđe Andrejević Kun, Predrag-Peđa Milosavljević, Milo Milunović, Stojan Aralica, Bora Baruh, Lazar Ličenoski, Branislav Nemet, Vera Čohadžić, France Slana,  Zora Petrović, Olivera Kangrga, Vojin Bakić, Ignjat Job, Boško Petrović, Olivera Galović, Milica Zorić, Lazar Vozarević, Oton Gliha, Jagoda Bujić, Vida Jocić, Sreten Stojanović, Mira Sandić, Nebojša Mitrić, Andrej Jemec, Drago Tršar, Tone Kralj, Ferdo Majer, Ratomir Gligorijević, Jovan Rakidžić, Stevan Dukić, Marin Pregelj, Drinka Radovanović i mnogi drugi.


U objektu se ističu dvije mermerne skulpture vajara Save Sandića, fontana izvedena u tehnici mozaika vajara Ratomira Gligorijevića, kao i impozantni mozaik „Sutjeska“ slovenačkog umjetnika Marija Pregelje veličine 12 sa 8 metara.

Fontana na platou ispred Palate bila je najveća na teritoriji bivše Jugoslavije i u ovom dijelu Evrope. Srpski zvaničnici i danas pored nje dočekuju šefove drugih država i vlada. Zanimljivo je da se ispod fontane nalazi velika soba sa mašinama koje upravljaju ovim sistemom, a majstori ni danas, poslije brojnih pokušaja, ne mogu do kraja da protumače kako one funkcionišu. Zaposleni u SIV u šali kažu: "Tile nam i danas zadaje zadatke."

 

Foto: ST/Đ. KOJADINOVIĆ

* Prenošenje i dijeljenje sadržaja sa portala Art Montenegro na druge medije (portale, sajtove, štampana izdanja...) dozvoljeno je samo uz odobrenje uredništva. Po odobrenju sadržaj je moguće dijeliti samo u cjelini, bez modifikovanja teksta uz napomenu da je sadržaj preuzet sa portala Art Montenegro i uz direktan link ka tekstu.

 

Podijeli ovaj članak
Pročitajte još
Kari Šabanovi - Leso
Previous

Kari Šabanovi - Leso

Leave review
Već sam od svih Ivanovićevih strogo izabranih pesa...
Read More
Promocija knjige
Next

Promocija knjige "Elena d'Italia, La Regina Buona"

Leave review
Autor knjige Guglielmo Bonanno, rođen je u Tarantu...
Read More