Leonardo da Vinči - jedan od najvećih umova svih vremena

Jedan od najvećih umova svih vremena Leonardo da Vinči (Leonardo da ser Piero da Vinci) bio je italijanski renesansni arhitekta, vajar, slikar, pronalazač i inženjer. 


Leonardo je najslavniji intelektualac renesansnog perioda zahvaljujući mnoštvu njegovih interesovanja: od vojne arhitekture, preko anatomije, geometrije, astronomije, građevinarstva, hidraulike, fizike do opšte tehnike. 
Iako su ga patroni angažovali za najrazličitije poslove — od planiranja utvrđenja, zamkova i kanala, do kreiranja balskih odora — on je do današnjeg dana ostao poznat kao jedan od najvažnijih slikara u istoriji čovječanstva.

Cijeloga života je crtao, pravio skice i nacrte, mastilom ili olovkom, a sačuvano je oko 4 000 crteža, često malih dimenzija. Leonardo je pisao u zbijenim linijama, napisanim kao odraz u ogledalu, zdesna na lijevo. Uz njih su crteži biljaka i šeme zupčanika i točkova. Čitave stranice posvijećene su oružju, kopljima, buzdovanima, mačevima egzotičnog oblika. Tu su, zatim, skice za pravljenje utvrđenja i šeme artiljerijskog oružja, crteži letećih mašina, tenkova, opreme za ronjenje i drugih fantastičnih stvari, vjekovima prije nego što su napravljene.

Čak je dizajnirao i robota, koji je mogao da sjedi, maše rukama i pomijera glavu, dok bi otvarao i zatvarao vilicu.
Leonardo je bio fasciniran letjenjem i stvorio je nekoliko mašina, od kojih i nacrt za helikopter koji bi bio pokretan sa 4 čovjeka.Osim toga što je sastavio nacrte koji imitiraju ptičija krila, predlagao je i nacrte sa krilima slijepog miša.
Pronašao je anemometar za određivanje smjera vjetra i bio je to jako značajan pronalazak koji je poboljšavao bezbjednost letova, radio je i na instrumentu koji mjeri brzinu vjetra, kao i na instrumentu koji je trebalo da odrećuje vodoravnost letova.
Njegovi dnevnici sadrže i nekoliko pronalazaka vojnih mašina, kao na primjer automatima opremljeni tenk koji se pokreće snagom ljudi ili konja ili kasetnu bombu i to uprkos tome što je rat smatrao za najgoru ljudsku osobitost i djelatnost. Njegove ideje dale su osnov današnjem oružju kao što su revolveri i automati.


Dalji pronalasci se odnose na podmornicu, na ozubljenu mašinu koje se može smatrati prvim kalkulatorom i automobil koji bi bio pokretan pomoću opruga. Planirao je industrijsko zagrijavanje vode pomoću sunčane energije i paraboličkih ogledala. Konstruisao i bušilicu koja se sastojala od mehanizma sa točkićima i imala je glavu.

Od pronalazaka koji su našli primjenu u današnjem vremenu tu je npr. hidraulična testera. Imao je sistem klimatizacije koji bi redukovao jake promjene klime koje bi pogubno uticale na njegovu laboratoriju. Mjerio je vlažnost vazduha na osnovu mjerenja, u vidu neke vrste vagice, vune i voska i razlike u težini kada vuna povlači vlagu koja se prikazivala na jednoj skali.

Da Vinči je crtao i različite životinje: pse, mačke, medvjede, konje, pa čak i zmaja. Bez znanja detalja o anatomiji, osim onih koje je mogao da vidi golim okom, nacrtao je „Drvo žila” na kome je prikazao položaj srca, pluća i glavnih arterija u ljudskom tijelu.

Mnogo godina je proveo u stvaranju monumentalnih planova za izradu velike skulpture konjanika od bronze („Gran Cavallo”) koja je trebalo da stoji u gradu Milanu, ali rat sa Francuskom nije dozvolio da se ovaj projekat realizuje. 
Leonardo je učestvovao u seciranju i to je omogućilo izradu mnogih anatomskih crteža i planirao je velike radove ljudske i uporedne anatomije. Došao je na ideju kako secirati oko i taj se način upotrebljavao do 19. vijeka. 
1490. godine je stvorio „Kanon proporcija” po idealnim proporcijama muškog tijela koji je popisao u svom radu rimski arhitekta Markus Vitruvijus Polio i ova studija je nazvana „Homo Vitruvius” („Vitruvijanski čovek”), koji je jedan od najpoznatijih njegovih radova.

Iako je Leonardo stvorio relativno mali broj slika (od kojih je veliki broj nedovršen), on je ipak jedan od najuticajnijih i najinovativnijih umjetnika Renesanse. 
Njegove slike se danas smatraju vrhunskim djelima ovog „univerzalnog genija”, kako su ga često nazivali. Bio je fasciniran misterijom ljudskog lica i mogućnošću čitanja „pokreta duše” kroz pokrete i izraze lica. Leonardov portret žene firentinskog zvaničnika toga vremena „Mona Liza” nadaleko je poznat po zagonetnom izrazu lica portretisane dame. Portret „Mona Liza” je prvi psihološki portret naslikan u istoriji, te se zato daje toliki značaj ovom djelu.

Leonardo je poznat zahvaljujući svojim slikama i majstorskom slikom kao što je „Tajna večera”, koja je naslikana 1498. godine i „Mona Liza” (koja je poznata i kao „La Gioconda”) koja se nalazi u Luvru u Parizu i naslikana je 1503 – 1506. – tih godina. Leonardo je često planirao velike slike sa velikim brojem projekata, nacrta i skica, ali nisu bile završene.

Godine 1481, bio mu je povjeren zadatak da napravi sliku „Poklonjenje mudraca” (Firenca, galerija Ufici) za samostan Sv. Donata iz Skopeta, ali je slika ostala nedovršena, a Leonardo je otišao u Milano.

U Firenci mu je bilo povjereno da napravi veliku i opsežnu sliku „Bitka kod Angijarija”, dok je njegov rival Mikelanđelo trebalo da napravi sliku na suprotnoj strani zida. Poslije razrade u nebrojenim skicama, on je napustio slikanje iz tehničkih razloga.

Koristio je novi kompozicijski pristup — centralna figura se nalazi naprijed i sve je podređeno njoj, dok su ostale figure i predmeti u pozadini, grupisani tako da još više ističu centralnu figuru. Njegove stilske inovacije su još uočljivije u Tajnoj večeri, gdje je jednu ustaljenu temu prikazao na sasvim drugačiji način. Umjesto da 12 apostola predstavi kao individualne figure, on ih grupiše u grupe koje okružuju Hrista kao centralnu figuru. Sasvim pozadi, kroz prozor je prikazan pejzaž. Da Vinči apostole i Hrista prikazuje u momentu kad Hrist objavljuje Judinu izdaju i na gotovo realistički način prikazuje različite emocije apostola, zaprepašćenih ovom viješću.


Mona Liza (1503—1505 /1506)
Mona Liza, Leonardovo najpoznatije djelo, jednako je poznato po inovacijama koje koristi u slikarskoj tehnici, kao i po misterioznom osmijehu subjekta koji Leonardo prikazuje. Ovo djelo je kohezija dvije tehnike koje je on ustanovio — sfumata i kjaroskura.

Da Vinči je uticao na skoro sve kasnije umjetnike visoke renesanse, a prije svega na Rafaela. U potpunosti je izmijenio milansku školu, a uticao je i na škole u Parmi, Firenci i drugim renesansnim centrima.

Iako je Leonardo stvorio relativno mali broj slika (od kojih je veliki broj nedovršen), on je ipak jedan od najuticajnijih i najinovativnijih umjetnika Renesanse. U njegovom ranom periodu, slikarski pravac koji je slijedio nije se mnogo razlikovao od stila njegovih učitelja, da bi sazrijevajući, Da Vinči vješto odbacio rigidan način tretiranja figura i objekata i praktično ih oživio, koristeći sfumato, svoju nadaleko popularnu tehniku.

Biografija


Leonardo Da Vinci je rođen u doba renesanse, 15. aprila 1452. na 3 km od Vincija na seoskom imanju, između naselja Anchiano i Faltognano. Leonardo je bio vanbračno dijete. Njegov otac bio je mladi pravnik Pietro da Vinci a mati Katarina koja je bila lokalna seljanka Leonarda je krstio paroh Pijero da Bartolomeo. Sa nepunih pet godina Leonardo je prešao da živi sa ocem i maćehom.

Leonardo je išao u školu u Vinciju. Učitelji mladog Leonarda su bili zatečeni njegovim pitanjima i razmišljanjima. U školi je učio da čita, piše i računa. Takođe je učio geometriju i latinski. Kasnije je usavršavao znanje latinskog, jer je smatrao da nije dovoljno naučio u školi. Sa 14 godina preselio se u Firencu, gdje je radio kao pomoćnik u jednoj radionici.


Kako se rodio prije zavedene konvencije o imenima Leonardo se zvao imenom koje je značilo „Leonardo sin gospodara iz Vinče. Leonardo je sam podpisivao svoje radove kao „Leonardo“ ili „Ja Leonardo“ ( „Io Leonardo“). Mnogi autori njegove radova navoda kao radovi od Leonarda a ne radovi da Vincija. Ime svoga oca naravno nije upotrebljavao zbog svoga nelegitimnog postavljenja.

Leonardo uči zanat u umjetničkoj radionici Verrocchia 1466. Verrocchio je bio vodeći firentinski kipar, zlatar i slikar. Verrocchio je oduševljen crtežima mladog Leonarda i prima ga u svoju radionicu, gdje Da Vinci počinje da radi sa mnogim poznatim umjetnicima - Botticellijem, Peruginom, di Credijem... 


U junu 1472. Leonardo je postao član slikarskog esnafa, čime je završio šegrtovanje. U knjizi upisanih u esnaf  Da Vinči je upisan pod imenom Lionardo.

Prvo poznato Leonardovo djelo je crtež Arnovaleja u mastilu- urađen 5. augusta 1473. Na njemu se vidi Leonardova darovitost, jer je ralistično naslikao pejzaž, što niko prije njega nije uradio.

1476 Leonardo i Verrocchio po narudžbini su naslikali sliku Hristovog krštenja. Leonardo je naslikao prednjeg anđela i pejzaž. Razlika između ova dva umjetnika vidi se u izradi anđela.

Oko 1482. godine do 1499. godine je radio za Ludovika Sforcu, vojvodu u gradu Milanu, gdje je osnovao i vlastiti atelje sa učenicima. Tu je upotrebljeno 70 tona bronze u pokušaju vojvode za odbranu od Francuza i Šarla VIII, koja je prethodno bila namijenjena za njegovu veliku skulpturu u gradu Milanu 1495. godine. Milano se predao bez rata i 1498. Sforca je svrgnut. Leonardo je ostao u Milanu sve do vremena kada je vidio kako francuski strijelci lukovima treniraju na njegovom modelu skulpture „Gran Cavallo” u polovičnoj veličini i otišao je najprije u Mantovu, pa zatim u Veneciju.


U Firenci se vratio aprila 1500. godine i stupio u službu Čezara Bordžije, sina pape Aleksandra VI, kojega su zvali „Vojvoda Valentino” kao vojni arhitekta i graditelj. 1506. godine se vratio u Milano koji je tada bio u rukama Maksimilijana Sforce, od kako su istjerani Francuzi.

Godine 1507. se susreo sa 15-godišnjim aristokratom, grofom Frančeskom Melcijem koji je postao njegov učenik, životni drug i nasljednik.


Od 1513 – 1516. živio je u Rimu, gdje su u to vrijeme djelovali slikari Rafaelo Santi i Mikelanđelo. Iako sa njima nije održavao kontakte, smatra se da je izvršio odlučujući uticaj na preseljenje skulpture Davida – Mikelanđelovog remek-djela. Zbog toga Mikelanđelo nije bio oduševljen.

Godine 1515. Milano je opet okupiran i Leonardu je povjereno pravljenje dekoracije za mirovne pregovore u Bolonji između francuskog kralja Fransoa I i pape Lava X, kada je prvi put morao da se susretne sa kraljem. 1516. godine je stupio u službu kralja Fransoa I i upotrebljavao je zamak odmah pored kraljeve rezidencije. Dobijao je velika primanja i postao kraljev prijatelj.


Umro je u Francuskoj u gradu Amboaz, 2. maja 1519. godine u zamku Klo-Lise i u skladu sa njegovom posljednjom željom, njegov kovčeg je pratilo 60 prosjaka; sahranjen je u kapeli zamka Amboaz.


 "Dok sam mislio da učim kako da živim, u stvari sam učio kako da umrem." - Leonardo da Vinči

* Prenošenje i dijeljenje sadržaja sa portala Art Montenegro na druge medije (portale, sajtove, štampana izdanja...) dozvoljeno je samo uz odobrenje uredništva. Po odobrenju sadržaj je moguće dijeliti samo u cjelini, bez modifikovanja teksta uz napomenu da je sadržaj preuzet sa portala Art Montenegro i uz direktan link ka tekstu.

 

Podijeli ovaj članak
Pročitajte još
Pavle Vu(j)isić - 31 godina od smrti
Previous

Pavle Vu(j)isić - 31 godina od smrti

Leave review
Često je Pavle Vuisić pisao o smrti. O svojoj smrt...
Read More
CVETKO LAINOVIĆ 2=1
Next

CVETKO LAINOVIĆ 2=1

Leave review
“Često se sjetim one narodne poslovice da treba ži...
Read More