Svetlana KANA Radević (1937-2000)

SVETLANA KANA RADEVIĆ (1937-2000), jedna je od najznačajnijih arhitekata Crne Gore. 


Svojom arhitekturom obilježila je moderni pokret u Crnoj Gori i postavila standard u arhitekturi koji malo ko može da dostigne.

Izuzetno obrazovana (magistrirala u SAD, specijalizirala u Parizu i Salzburgu, u Japanu, studirala i istoriju umjetnosti) Radević među svojim kolegama važi kao autor koji se strasno vezuje za istorijsko u čovjeku. Kritika kaže da su joj djela svečanosti za oko, prizori pred kojima ne možete ostati ravnodušni. Možda zbog nametljivog stila, gotovo svaki njen objekat je izazvao polemike u javnosti. Jedni su za stav da se radi o savršenosti, drugi o promašaju. Ravnodušnih – nema. Kana Radević je govorila da je to dobro, jer očigledno da njen rad “provocira”. Suština stvaranja i jeste u tome, jer se tako pokreću stvari!


Svetlana Kana Radević rođena je 1937 godine na Cetinju. Osnovnu školu završila je na Cetinju, gimnaziju u Podgorici. Diplomirala je na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu, a magistrirala na Univerzitetu u Pensilvaniji. Stručna usavršavanja imala je u Parizu, Moskvi, i u Japanu u ateljeu Kiša Kurokave. Bila je inostrani član Ruske akademije za arhitekturu i građevinske nauke gdje je primljena 1994. godine istovremeno kad i Kenzo Tange, redovni član Dukljanske akademije nauka i umjetnosti, prva potpredsjednica Matice crnogorske, članica Crnogorskog PEN centra, članica UNESCO-a (AIA), članica uprava strukovnih udruženja. 
Za njena arhitektonska ostvarenja je karakterističan specifičan izbor materijala i aktivno učešće u kreiranju ambijenta. 
Svoj radni vijek provela je u Podgorici u Preduzeću za projektovanje, Invest-inženjeringu, sopstvenom arhitektonskom ateljeu i kao samostalni umjetnik. Već od početka svoje karijere ostvaruje zapažen uspjeh na konkursima. 
Njena značajnija djela su: Hotel Podgorica, Podgorica (1967); Autobuska stanica, Podgorica (1968); Stambeno-poslovna zgrada, Petrovac (1968); Stambeno-poslovna zgrada, Mojkovac (1969); Hotel Mojkovac, Mojkovac (1968-1974); Spomen-kompleks na Barutani, Podgorica (1980); Hotel Zlatibor, Užice (1981); Dječji vrtić na Cetinju (1988), Leksikografski zavod, Podgorica (1984-1989); Poslovni centar Kruševac, Podgorica (1991, sa Lj. Radević). Mnoga djela nastala su u saradnji sa sestrom Ljiljanom Radević, koja je takođe bila arhitekta.

Najznačajnije djelo Kanino je Hotel Podgorica u Podgorici, sa čijim je projektnim rješenjem pobijedila na konkursu. To je ujedno i njeno prvo značajno djelo koje ju je vinulo u sami vrh arhitektonske scene. Hotel je svečano otvoren 13. jula 1967. godine, na Dan državnosti Crne Gore. Naredne godine nagrađen je najprije republičkom, a odmah zatim i saveznom Borbinom nagradom za arhitekturu. Hotel Podgorica predstavlja izuzetan spoj modernosti i prefinjenog odnosa prema prirodnom i istorijskom kontekstu. Objekat je kvalitetno pozicioniran u odnosu na topografiju terena, rijeku Moraču i ostatke srednjevjekovnog utvrđenja koje se nalazi sa suprotne strane rijeke. Utisku jedinstva sa okolinom dodatno doprinosi korišćenje moračkog oblutka na fasadama i u enterijeru. Kroz rafinisanu interpretaciju duha mjesta i korišćenje materijala nađenog u neposrednom okruženju, Kana približava crnogorsku arhitekturu najsavremenijim tendencijama tog vremena. Uz najznačajnije djelo Kane Radević i moderne crnogorske arhitekture uopšte – Hotel Podgoricu – ucrtan je i izgrađen soliter koji narušava sklad u ambijentu na obali Morače koji je Kana maestralno postigla supilnim uklapanjem objekta u okruženje.

Kana Radević je dobitnica više priznanja, među kojima Republičke i Savezne nagrade „Borba”, Nagrade oslobođenja Podgorice i Trinaestojulske nagradu. Preminula je 2000. godine u Podgorici.